แผนฉุกเฉินสำหรับสถานศึกษา
 ฉบับวันที่ 1 ตุลาคม 2549
        แผนฉุกเฉินกับเหตุการณ์ร้ายแรงที่เกิดในสถานศึกษาเคยมีอยู่ที่มีเกิดขึ้นอย่างสม่ำเสมอ แต่แทบจะทุกครั้งไม่สามารถแก้ไขเหตุได้อย่างถูกต้องทันท่วงที เพราะว่า
ไม่มีแผน เราเตรียมตัวไม่ดี ไม่มีการซ้อมแผน การติดตาม งาน ขาดความใส่ใจ เกิดขึ้นซ้ำแล้วซ้ำเล่า ถึงเวลาที่เราจะต้องให้ความสำคัญโดยเริ่มต้นตั้งแต่ในครอบครัว
โรงเรียน สถานประกอบการ จังหวัด ประเทศ หากว่าทำอย่างสม่ำเสมอก็จะลดความสูญเสียได้อย่างมากแผนมีไว้สำหรับ แก้ไข ปรับปรุง เปลี่ยนแปลง ไม่มีแผนใด
 ใช้งานได้ร้อยเปอร์เซ็นต์  กรุณาจำไว้ว่าเขียนแผน ฝึกแผน แก้แผน ปรับปรุงแผน ฝึกแผน ให้กับทุกคนรับรู้รับทราบ หากว่านำแผนนี้ไปใช้ก็สามารถแก้ไข ปรับปรุง
ได้ตามสภาพความเหมาะสมของแต่ละสภาพภูมิประเทศครับ

   แปล เขียน เรียบเรียง โดย ชาติชาย ไทยกล้า

    สารบัญ
 การบริหารด้านฉุกเฉินการปฏิบัติงานในสถานศึกษา                                       3 
ตารางการตรวจสอบความพร้อมในการบริหารจัดการเหตุฉุกเฉิน                        7
การจัดทำแผนภูมิและแผนผังพื้นที่                                                                       8

รายชื่อผู้ที่มีหน้าที่รับผิดชอบในกรณีฉุกเฉิน  หมายเลขโทรศัพท์ ติดต่อ                9

รายชื่อผู้ช่วยเหลือ ผู้ที่ต้องการการดูแลเป็นพิเศษ                                                    11

การปฐมพยาบาล                                                                                                     13

ข้อมูลฉุกเฉินสำหรับแขกผู้มาเยือนหรือผู้ปกครอง                                                  15

การอพยพหนีภัย                                                                                                      16

การปฏิบัติ ในกรณีที่ต้องการการรักษาพยาบาล                                                     17
การตอบโต้เหตุ เพลิงไหม้                                                              18
การตอบรับเหตุแผ่นดินไหว                                                          19
การตอบโต้สถานน้ำท่วม                                                               20
การตอบโต้เหตุ แก๊สรั่ว                                                                  21
การตอบโต้เหตุรุนแรง  / ขู่กรรโชก                                               22
การขู่วางระเบิด ลอบวางเพลิง                                                      23
การตอบโต้เหตุเมื่อมีผู้บุกรุกเข้ามาในสถานศึกษา                         25
การตอบโต้เหตุผู้บุกรุกอยู่ในอาคาร                                               26
การตอบโต้เหตุผู้บุกรุกอยู่นอกอาคาร                                            27
การตอบโต้เหตุทำร้ายร่างกาย                                                        28
การตอบโต้เหตุเสียชีวิตในสถานศึกษา                                          29
การตอบโต้เหตุนักเรียนหาย                                                           30
บันทึกฉุกเฉิน
การบริหารด้านฉุกเฉินการปฏิบัติงานในสถานศึกษา

               ในเอกสารคู่มือนี้จะเป็นแนวทางปฏิบัติในการจัดทำรายละเอียดการเตรียมความพร้อมของแผนการณ์ต่าง ๆ  เช่น
  เพลิงไหม้   น้ำท่วม  แผ่นดินไหว  เคมีหกรั่วไหล  แก๊สรั่ว  การขู่ลอบวางระเบิด   การวางเพลิง    การบุกรุกด้วยคนร้ายที่มีอาวุธและเด็กหาย

ประกอบไปด้วย

1.  แนวทางปฏิบัติ
2.  การบริหารเหตุการณ์ฉุกเฉิน
     ก.  แนะนำ                                                                       ข.  หน้าที่และความรับผิดชอบ

     ค.  4 “R” สำหรับดำเนินการเริ่มแผนฉุกเฉิน            ง.   การลดความสูญเสียจากเหตุการณ์

     จ.  การเตรียมความพร้อม                                               ฉ.  การตอบโต้สถานการณ์ฉุกเฉิน

ช.  การพื้นฟูกลับสู่สภาพเดิม
ก. คำแนะนำ  เหตุฉุกเฉิน คือเหตุการณ์ใหญ่ ๆ ที่เกิดขึ้นมีผลให้  นักเรียน โรงเรียน  เจ้าหน้าที่หรือเหตุการณ์
ต่าง ๆ นั้น รวมทั้งสิ่งที่อาจจะเกิดทางธรรมชาติ หรือมนุษย์เป็นคนทำให้เกิดอุบัติเหตุ  ผลโดยรวมคือทำความเสียหาย
บาดเจ็บล้มตาย  หรือทำให้การปฏิบัติงานเสียหายหรือต้องหยุดขาดการต่อเนื่องของกิจการ
               ฉะนั้นสถานศึกษาจึงจำเป็นต้องมีการวางแผนและฝึกอบรมครูและนักเรียน เจ้าหน้าที่ในการที่จะสามารถตอบโต้ เหตุฉุกเฉิน
ต่าง ๆ ที่อาจจะเกิดขึ้น

หมายเหตุ : การทดสอบแผน แก้แผน ควรทำทุก ๆ  6  เดือน
ตามความเหมาะสม

ข.  หน้าที่และความรับผิดชอบ
       ผู้บริหาร ผู้อำนวยการ สถานศึกษา

    -  จัดให้มีการทำแผนฉุกเฉินโดยมีขั้นตอนที่สามารถครอบคลุม แก้ไขสถานการณ์ ให้ความคุ้มครองในความ
ปลอดภัยของนักเรียนและเจ้าหน้าที่

    -  ทำการปรับปรุงแก้ไขแผนตอบโต้สถานการณ์ฉุกเฉินเป็นประจำทุกปี

         -  มั่นใจว่ามีการทดสอบแผนสม่ำเสมอ
         -  ให้ดำเนินการติดต่อ ประสานงานกับหน่วยงานสนับสนุนอื่น ๆ  อย่างสม่ำเสมอ
     ครูอาจารย์  
         -  เข้าร่วมในการฝึก อบรม ดำเนินการแก้ไขแผน ให้ทันสมัยอยู่เสมอ
         -  เป็นผู้นำ ขณะเกิดเหตุฉุกเฉิน
         -  แนะนำแนวทาง  นโยบายแก้ไขปรับปรุงให้กับผู้บริหารสถานศึกษา
         -  แต่งตั้งผู้อำนวยการฉุกเฉินหากจำเป็น
         -  สนับสนุน แนะนำแนวทางในการพัฒนาแผนตอบโต้เหตุฉุกเฉินและการฝึกอบรม
         -  พัฒนา  ประสานงานการเตรียมการฝึกอบรมให้กับเจ้าหน้าที่ต่าง ๆ
         -  ให้ความร่วมมือในการเตรียมแผนฉุกเฉิน
         -  จัดให้มีการฝึกแผนฉุกเฉิน  ทบทวนแก้ไขแผน
         -  จัดให้มีที่เก็บอุปกรณ์ฉุกเฉิน  และอุปกรณ์อื่น ๆ ที่จำเป็นในการปฏิบัติการฉุกเฉิน
         -  ให้ความร่วมมือประสานงานกับเจ้าหน้าที่ภาครัฐอื่น ๆ
     เจ้าหน้าที่อื่น ๆ
          -  สนับสนุนในการพัฒนาแผนตอบโต้เหตุฉุกเฉิน
          -  เข้าร่วมในการฝึกอบรมความพร้อมในการตอบโต้เหตุฉุกเฉิน

          -  เป็นผู้นำนักเรียนขณะเกิดเหตุฉุกเฉิน
          -  อบรมเด็กนักเรียน นักศึกษา ในการป้องกันดูแลตนเองและเพื่อน ๆ และเกิดเหตุและหลังเกิดเหตุ
             ฉุกเฉินหรือ เหตุภัยพิบัติต่าง ๆ           
          -  เข้าร่วมในการฝึกแผนฉุกเฉิน
          -  เข้าร่วมฝึกอบรมในการปฐมพยาบาล

          -  จัดให้มีการดูแลบำรุงรักษาอุปกรณ์เครื่องมือ อุปกรณ์เปิดปิด น้ำ ไฟ โทรศัพท์ต่าง ๆ ให้อยู่ใน   
              สภาพใช้งานได้
          -  จัดให้มีการตรวจสอบความปลอดภัยของสถานศึกษา  และรายงาน แนะนำแนวทางแก้ไข
          -  สนับสนุนช่วยเหลือครู อาจารย์และนักเรียน นักศึกษา เช่น การตามหาเด็กหาย  

ค. 4 “R” สำหรับดำเนินการเริ่มแผนฉุกเฉิน

           ลด         Reduction  จัดให้มีการป้องกันเตรียมการ
           พร้อม    Readiness   จัดให้มีการฝึกความพร้อม
           ตอบโต้  Response   ให้รู้ถึงวิธีการตอบโต้เหตุฉุกเฉินต่าง ๆ
           ฟื้นฟู     Recovery   ตรวจสอบทำตามแผน ที่วางไว้หลังจากเกิดเหตุการณ์ทำให้ทุกคนมีส่วนร่วม                                         

                               จะเป็นการทำให้แผนฉุกเฉินและแผนตอบโต้เหตุฉุกเฉิน สามารถปฏิบัติได้จริง

ง. การเตรียมความพร้อม Readiness   รับฟัง ให้คำแนะนำ ปรึกษาในการจัดทำแผนตอบโต้

สถานการณ์ฉุกเฉิน โดยให้ทุกคนได้ทำความเข้าใจกับปัญหาและเหตุการณ์ต่างๆที่อาจจะเกิดขึ้นในการที่จะหามาตรการ
ป้องกัน และลดความสูญเสีย ให้น้อยที่สุดแก่ชีวิตและทรัพย์สิน แผนที่จะทำนี้เพื่อให้ทุกคนปลอดภัยหากเกิดเหตุขึ้น

             ถึงแม้ว่าในแต่ละสถานศึกษาจะมีแบบแผนที่อาจจะแตกต่างกันในด้านของสภาพแวดล้อมใดๆ ก็ตาม แต่หัวข้อหลัก
 ในแผนฉุกเฉินนั้นจะต้องมีหัวข้อสำคัญที่ประกอบด้วย

-    ตารางรายชื่อ เบอร์โทรศัพท์ ของเจ้าหน้าที่ครูอาจารย์ที่มีหน้าที่เมื่อเกิดเหตุฉุกเฉิน

-    แผนภูมิของสถานศึกษา

-    รายละเอียดขั้นตอนการช่วยเหลือ ให้กับเจ้าหน้าที่ เด็ก ผู้มาติดต่อ ผู้ที่มีสุขภาพไม่แข็งแรง

-    ตารางการปฐมพยาบาล

-    ข้อมูล การปฏิบัติของผู้มาติดต่อ

-    ขั้นตอนการอพยพหนีไฟ รวมทั้งหน้าที่ของผู้นำการปฏิบัติการการแก้ไขเหตุการณ์

        การปฐมพยาบาล  สถานศึกษาต้องจัดให้มี   

-    การฝึกอบรม เจ้าหน้าที่ ครูอาจารย์ ให้สามารถทำการปฐมพยาบาล และมีจำนวนสัดส่วนที่พอดี

          กับนักเรียนนักศึกษา

-    มีการทบทวนการอบรมปฐมพยาบาลทุกปี

-    แจ้งให้ทุกคนรับทราบว่า ใครคือผู้ที่รับผิดชอบในการปฐมพยาบาลของสถานศึกษา

-    จัดให้มีห้องพยาบาล หนึ่งห้องต่อนักเรียนหนึ่งร้อยคน

       ให้สถานศึกษาจัดให้มี

-    จัดให้มี อุปกรณ์ เวชภัณฑ์ เพียงพอ ต่อจำนวนคน และมีครอบคลุมในทุกๆ อาคาร พื้นที่  เช่น        

           โรงฝึกงาน  สระว่ายน้ำ ห้องปฏิบัติการ

-    จัดให้มีชุดปฐมพยาบาล ในกรณีที่ไปศึกษานอกโรงเรียน

                                                                                                                                                                                           การฝึกอพยพฉุกเฉินหนีภัย

           การฝึกซ้อมมีความสำคัญมาก เพราะว่าจะเป็นการทำให้มั่นใจว่าครูอาจารย์มีความรู้ความเข้าใจ สามารถที่จะปฏิบัติ
ตนเมื่อเกิดเหตุได้   และยังเป็นการทดสอบแผนฉุกเฉินที่ได้ทำไว้ว่า    สามารถทำได้สมจริงอย่างที่ต้องการหรือ
ไม่  การฝึกซ้อมสามารถร่วมทำกับเจ้าหน้าที่ดับเพลิงกู้ภัยของเทศบาลของพื้นที่รับผิดชอบสถานศึกษานั้นๆ

        เจ้าหน้าที่ดูแล  (CARETAKER)จะต้องมีเจ้าหน้าที่ ครูอาจารย์ รับผิดชอบดูแล ช่วยเหลือผู้คนที่ประจำอยู่ในแต่ละสถานที่ เพื่อเป็นการปิดไฟฟ้า น้ำ แก๊ส แล้วแต่กรณี
ถ้าหากมีลิฟท์ขึ้นลงภายในตึก จะต้องมีคำสั่งห้ามใช้เด็ดขาด และจะต้องแน่ใจว่าไม่มีบุคคลใดติดอยู่ภายในอาคารนั้น   

         ข้อมูลฉุกเฉินและการฝึกอบรม  เจ้าหน้าที่ ครูอาจารย์ นักเรียน หรือทุกคนเมื่อเข้ามาทำการติดต่อจะต้องทราบถึงข้อมูล แนวทาง
ปฏิบัติ ในกรณีที่เกิดเหตุฉุกเฉิน ซึ่งอาจจะประกอบด้วย
                -      ป้ายแผนภูมิ ที่ตั้ง บอกเส้นทางการอพยพหนีภัยของทุกพื้นที่ จุดนัดหมาย ทางออกฉุกเฉิน    ทางหนีไฟ  เป็นต้น

-      ป้ายแสดงอุปกรณ์ดับเพลิง ชุดปฐมพยาบาล

-      ข้อมูลฉุกเฉินต่างๆ สมุดคู่มือในการแก้ปัญหา  การทดสอบ การฝึกอบรม

-      แผนข้อมูล ฉุกเฉินต่างๆ สำหรับผู้มาติดต่อ

-      ขั้นตอนการปฐมพยาบาล ของเหตุบาดเจ็บต่างๆ

      การฝึกอบรม   จะต้องทำการฝึกอบรม มีข้อมูลประวัติการฝึกอบรม ในเรื่องของการปฏิบัติเมื่อเกิดเหตุให้กับเจ้าหน้าที่ ครูอาจารย์ทุกคน  เช่น

-       ลูกจ้าง เจ้าหน้าที่ ผู้รับเหมารายใหม่

-       นักเรียนนักศึกษา ผู้มาติดต่อ

-       ในกรณีที่มาการเปลี่ยนแปลงข้อมูล รายละเอียดใหม่

-       ทบทวนการฝึกอบรมประจำปี

จ. การตอบโต้เหตุการณ์ฉุกเฉิน   สถานศึกษาจะต้องจัดให้มีการจัดทำแผนฉุกเฉิน ในการบริหารเหตุการณ์ร้ายต่างๆ ที่อาจจะเกิดขึ้น

ฉ. การฟื้นฟูกลับสู่สภาพเดิม   คณะอำนวยการบริหารสถานศึกษา จะต้องจัดให้มีการประชุมปรึกษา หารือ   หาข้อสรุป  ข้อแก้ไข  ข้อชี้แนะ
 หากว่าแผนที่เขียนไม่สามารถที่จะแก้ไขได้หลังจากการฝึกซ้อม   ก็สามารถแก้ไขได้ เพื่อทดสอบในการฝึกครั้งต่อไป รวมทั้งการแก้ไขเหตุที่อาจจะเกิดขึ้นในอนาคต

ตารางการตรวจสอบความพร้อมในการบริหารจัดการเหตุฉุกเฉิน     

สถานศึกษาของท่านมีสิ่งต่อไปนี้หรือไม่ 

 การจัดแผนภูมิและแผนผังพื้นที่

               ในแผนฉุกเฉินจะต้องมีแผนภูมิของอาคารสถานที่ทั้งหมดของสถานศึกษา  ซึ่งต้องมีรายละเอียดประกอบด้วยรายการต่างๆ ดังนี้
         -      อาคารเรียน

-      จุดรวมพล  ของแต่ละเขต

-      จุดตำแหน่งของสัญญาณฉุกเฉิน

-      เครื่องมืออุปกรณ์ดับเพลิงชนิดต่าง ๆ

-      ทางหนีไฟ

-      ที่เก็บเวชภัณฑ์

-      โทรศัพท์ และเลขหมายโทรศัพท์ฉุกเฉิน

-      รายชื่อ จำนวนของเจ้าหน้าที่ตอบโต้เหตุ

หากว่าจำเป็นแผนภูมิอาจจำเป็นต้องชี้แจงรายละเอียด

-      ชื่อถนนที่ตั้ง                                                                                                                                                    

-      ประตูทางเข้าออก  บันได

-      ทางลง

-      แผงควบคุมไฟฟ้า

-      ห้องซักอบรีด  โรงทำอาหาร

-      ที่เก็บแก๊ส  น้ำมัน
รายชื่อผู้ที่มีหน้าทีรับผิดชอบในกรณีฉุกเฉิน  หมายเลขโทรศัพท์ ติดต่อ   
      ชื่อ - สกุล                                              เบอร์โทรศัพท์ติดต่อ

ผู้อำนวยการ          …………………………………         .……………………...

รองผู้อำนวยการ …………………………………          ..……………………..    

ผู้ควบคุมอาคารสถานที่  ……………………………          ..……………………..

ผู้ปฐมพยาบาล           ……………………………          ..……………………..

แพทย์    พยาบาล        ……………………………          ………………………

รถพยาบาล              ……………………………        ………………………

ตำรวจ                   ……………………………        ………………………

หน่วยดับเพลิง           ……………………………        ………………………

การไฟฟ้า                ……………………………        ………………………

ช่างกระจก กุญแจ       ……………………………        ………………………

การประปา               ……………………………        ………………………

การไฟฟ้า                ……………………………        ………………………

เจ้าหน้าที่ความมั่นคง รักษาความปลอดภัย   ……………………………………

                      วันที่ทำการ ปรับปรุงข้อมูลแผน  ………………………………

                 วันที่ต้องทำการปรับปรุงแผนครั้งต่อไป    ………………………………                     

             โดย                             ……………………………………
                               รับทราบ เห็นชอบ        ……………………………………
                                                                                           ผู้อำนวยการ

แผนภูมิที่ตั้งของสถานศึกษา 
ให้ใส่รายละเอียดให้มากที่สุดเท่าที่จะมากได้ปรับปรุงแก้ไข เปลี่ยนแปลงให้ทันเหตุการณ์
มีการทดสอบการใช้ ความเข้าใจ สม่ำเสมอ
รายชื่อผู้ช่วยเหลือ ผู้ที่ต้องการการดูแลเป็นพิเศษในกรณีเกิดเหตุ 

การปฐมพยาบาล                                                                                                

ตำแหน่งของห้องปฐมพยาบาลและอุปกรณ์

อุปกรณ์จุดที่ 1                                                                                                                                                     

อุปกรณ์จุดที่ 2                                                                                                                                                     

อุปกรณ์จุดที่ 3                                                                                                                                                     

อุปกรณ์จุดที่ 4                                                                                                                                                       

รายชื่อเจ้าหน้าที่ครู อาจารย์ ผู้ผ่านการอบรมการปฐมพยาบาล                                                                                                               

เวชภัณฑ์การปฐมพยาบาลสำหรับนักเรียน .......... คน