การจัดทีมสายส่งน้ำดับเพลิง  
 HOSE TEAM
ในการที่จะใช้น้ำเข้าทำการดับเพลิงนั้นมีความจำเป็นและสำคัญมาก หากพนักงานดับเพลิงรู้จักการใช้เครื่องดับเพลิง
อย่างถูกต้อง และมีการปฏิบัติงานตามหน้าที่ที่ได้รับอย่างถูกวิธี
1. ทีมหัวฉีดน้ำ (Hose team) ปกติจะมีพนักงานดับเพลิง ตั้งแต่ 3 คน หรือมากกว่าในการควบคุม การปฏิบัติการ
ฉีดน้ำ ซึ่งจะมีหน้าที่ในการช่วยฉีดน้ำลดความร้อน ให้กับเครื่องมืออุปกรณ์ที่ถูกความร้อนของไฟและ  ไฟที่ไหม้น้ำมัน
ที่หกรั่วไหล ให้อยู่ในบริเวณจำกัด
2. ทีมเข้าทำการดับเพลิงโดยใช้ม่านน้ำ (Attack Team) ปกติก็คือทีมหัวฉีดน้ำ กับผู้นำเข้าทำการดับเพลิง (Leader)
 ในการที่สามารถจะใช้ทีมหัวฉีดน้ำเข้าไปใกล้กับไฟ เพื่อที่จะทำการปิดวาล์ว หรือทำการดับเพลิงด้วยผงเคมีแห้งในระยะ
ใกล้ กลุ่มทีมเข้าทำการดับเพลิงโดยใช้ม่านน้ำ (Attack Group) ปกติจะใช้การจัดทีมเข้าทำการดับเพลิง 2 ทีม กับผู้นำเข้า
ทำการดับเพลิง (Leader) ในการที่สามารถจะใช้กลุ่มหัวฉีดน้ำเข้าไปในบริเวณเพลิงไหม้ เพื่อทำการปิดวาล์ว หรือดับเพลิง
ด้วยผงเคมีแห้งในระยะใกล้ ผู้นำเข้าทำการดับเพลิง (Leader) จะเป็นผู้ที่รับผิดชอบ กลุ่มทีมเข้าทำการดับเพลิงจะทำหน้าที่
 นำทางและปรับหัวฉีดน้ำตามสถานการณ์ และเป็นผู้ที่รับผิดชอบเกี่ยวกับลูกทีมว่ามีการปกป้องจากอันตรายอย่างดี เช่น
 หน้ากากกันความร้อนต้องลงมาอยู่ในตำแหน่งด้านหน้า คอเสื้อดับเพลิงติดกระดุมครบ ใส่ถุงมือ ชายรองเท้าถูกดึงขึ้น
 สายรัดคางรัดแน่น ฯลฯ
ข้อควรระวัง
ห้ามไม่ให้ยื่นมือ หน้า หรือส่วนหนึ่งส่วนใดของอวัยวะ เข้าไปในม่านฝอยน้ำที่ทำหน้าที่ป้องกันความร้อนให้เด็ดขาด เพราะเปลวไฟ
จะพุ่งผ่านม่านน้ำอย่างแรง จะเกิดไฟลวกได้
3. ตำแหน่งของทีมเข้าทำการดับเพลิงโดยใช้ม่านน้ำ จะต้องอยู่กับที่ยกเว้นภายใต้คำสั่งของผู้นำทีมจะสั่งให้เข้า คอย ไปทาง
ซ้ายหรือทางขวาเท่านั้น ทุกคนจะต้องอยู่ภายในระหว่างสายน้ำทั้งสองสาย
- พนักงานหัวฉีด จะทำการฉีดตามคำสั่งของผู้นำทีมเท่านั้น
หมายเหตุ หากผู้นำทีม แยกอีกทีมไปเพื่อดับไฟอีกจุดหนึ่งนั้น ผู้ทำหน้าที่หัวฉีดจะรักษาการณ์แทนผู้นำทีม 
- พนักงานถือสายหมายเลข 2 จะเป็นผู้ช่วยสนับสนุนการจับถือ เพื่อผ่อนแรงดันที่เกิด จากหัวฉีด เพื่อจะให้พนักงานที่ถือหัวฉีดสามารถใช้หัวฉีดน้ำได้อย่างสะดวกและมี ประสิทธิภาพ ฉะนั้นพนักงานที่ถือหัวฉีดไม่ควรที่จะต้องรับแรงดันที่เกิดจากหัวฉีด
- พนักงานถือสายหมายเลข 2 จะยืนตำแหน่งหลังพนักงานที่ถือหัวฉีด ประมาณ 1 ช่วง   แขนโน้มตัวไปด้านหน้าใกล้กับไหล่ของพนักงานหัวฉีด เท้าทั้งสองอยู่ในตำแหน่งประมาณความกว้างของช่วงไหล่ โดยทำมุม
ประมาณ 20-25 องศา หรือ 9-11 นิ้ว จาก แนวสายส่งน้ำดับเพลิง พยายามหลีกเลี่ยง ไม่ให้เท้าสะดุดกับบุคคลที่อยู่ข้างหน้าและ
 ข้างหลังในระหว่างการรุกหรือถอย
- พนักงานถือสายหมายเลข 3 จะเป็นผู้ทำหน้าที่วัดสายให้อยู่ในสภาพเรียบร้อย หรือ ปกติไม่ว่าจะเป็นตอนรุกหรือถอย รวมทั้ง
 รับผิดชอบการไหลและปริมาณของน้ำ จาก หัวต่อน้ำดับเพลิงถึงหัวฉีดไม่ให้ขาดระยะ
- พนักงานถือสายหมายเลข 3 จะอยู่ประมาณ 15-20 ฟุต ต่อจากพนักงานถือสายหมาย เลข 2 โดยถือสายให้ตกท้องช้าง แตะดิน
เล็กน้อย เพื่อลดแรงดันถอยหลังจากหัวฉีด ให้คอยตรวจสอบสภาพวางตัวของสายส่งน้ำดับเพลิง ทั้งด้านหน้าและด้านหลัง เพื่อ
 ให้การเคลื่อนตัวของสายส่งน้ำดับเพลิงเป็นไปอย่างเรียบร้อย
หมายเหตุ
ความสูงของพนักงานถือหัวฉีดกับพนักงานถือสาย จะเป็นสาเหตุที่ทำให้หัวฉีด ฉีดลงหรือฉีดขึ้น เช่น ถ้าพนักงานถือสายหมายเลข 2
 สูงกว่าพนักงานถือหัวฉีด แนวการฉีดของน้ำจะกดลง ฉะนั้นพนักงานทุกคน ควรจะต้องคำนึงถึง โดยให้สายส่งน้ำดับเพลิง อยู่ในระดับ
แนวราบเดียวกัน ให้จำไว้ว่าพนักงานที่มีหน้าที่ถือสายหมายเลข 2จะต้องเป็นผู้ช่วยให้กับพนักงานถือหัวฉีดน้ำทำงานด้วยความ
สะดวกและง่าย
4. การสั่งงาน และการเข้าปฏิบัติการดับเพลิง
คำเตือน จะต้องมีพนักงานถือหัวฉีด พนักงานถือสายดับเพลิง ให้เพียงพอก่อนที่จะทำการเปิดน้ำเข้าสาย

ขั้นตอนการสั่งทีมเข้า
- "เปิดน้ำ" เปิดน้ำจากวาล์วต่อน้ำช้า ๆ 
- "เปิดหัวฉีด" เริ่มเปิดและปรับหัวฉีด
ข้อควรระวัง 
หลังจากที่ปรับหัวฉีดเรียบร้อยแล้ว ให้ถอยมือห่างจากที่ปรับหรือวาล์ว หัวฉีดเพราะหากเกิดการสะดุดมืออาจจะพลาดไปถูกวาล์ว
ปิดน้ำได้การปรับหัวฉีดน้ำ โดยทั่วไปจะมีการปรับได้ 3 แบบ คือ :
- ฉีดตรง - โดยการปรับหัวตามเข็มนาฬิกา ประโยชน์ก็เพื่อฉีดในระยะไกล ลดความร้อนให้กับ บริเวณใกล้เคียง
- ม่านแรงดัน - เป็นการปรับหัวที่ระดับกึ่งกลาง เพื่อใช้ทำเป็นที่กำบัง และผลักความร้อนและเปลว ควันไฟออกประโยชน์เพื่อเริ่มเข้า
  ทำการดับเพลิง
- ม่านฝอย - โดยการปรับหัวทวนเข็มนาฬิกา ม่านน้ำชะฉีดออกทำมุมประมาณ 90 ถีง 120 องศา    ประโยชน์เพื่อป้องกันความร้อนและเปลวควันไฟ ให้กับพนักงานดับเพลิงที่เข้าทำการ ดับเพลิง
หมายเหตุ
ในการฝึกระยะต้นนั้น ให้ผู้นำทีมเป็นผู้ปรับหัวฉีด จนกว่าพนักงานถือหัวฉีด มีความเข้าใจการปรับดีแล้ว จึงสามารถให้พนักงานถือหัวฉีดเป็นผู้ปรับได้ และต้องจำไว้ว่า การปรับหัวฉีด การเคลื่อนที่ของพนักงานดับเพลิงจะต้องเป็นไปอย่างช้า ๆ เพราะทุกครั้งที่มีการปรับและเคลื่อนย้ายหัวฉีด ไฟนั้นก็จะเกิดการเปลี่ยนแปลงตอบโต้กลับด้วย ฉะนั้นจะต้องตัดสินใจให้ถูกต้องที่สุด ไฟที่เกิดจากน้ำมันนั้น เป็นไฟที่อันตรายมาก จะต่อสู้กลับเหมือนเช่นสุนัขจนตรอก การที่จะทำอะไรนั้นควรใช้ความระมัดระวัง
- "เตรียมตัวรุก" - พนักงานทุกคนเตรียมตัวที่จะเคลื่อนไปข้างหน้า แต่ไม่ก้าวเท้าจนกว่าผู้นำทีมจะสั่ง "รุก"
- "รุก" - ให้ก้าวเท้าหน้าไปข้างหน้า 1 ก้าว ตามด้วยเท้าหลัง 1 ก้าว ทุกครั้งที่สั่งว่า "รุก"
หมายเหตุ 
การเคลื่อนย้ายที่ละก้าวนั้น จะเกิดผลดีที่จะให้แน่ใจว่าทุกก้าวที่เคลื่อนไปนั้น มั่นคง ไม่ลื่น ล้มหรือสะดุด

คำเตือน ไฟที่เกิดจากน้ำมันนั้น เคลื่อนไหวเปลี่ยนทิศทางอยู่ตลอดเวลา ฉะนั้นขณะที่รุกเข้าดับไฟจะต้องปฏิบัติ คือ
1. ยืนอย่างมั่นคง ตามสบายไม่เกร็งโดยมีระยะห่างหน้าหลังพอสมควร เท้าของผู้นำทีม จะอยู่ในตำแหน่ง ประมาณ 20-25 องศา หรือ 9-11 นิ้ว ภายในแนวของสายส่งน้ำดับเพลิง
2. เมื่อได้รับคำสั่ง "เตรียมตัวรุก" ให้เคลื่อนน้ำหนักตัวอยู่ที่เท้าหลัง เพื่อป้องกันการ สะดุดหรือล้มไปข้างหน้า
3. เมื่อได้รับคำสั่ง "รุก" ให้เคลื่อนเท้าหน้าไปด้านหน้า ให้ใกล้กับพื้นให้มากที่สุด เพื่อ ให้เท้าทั้งสองนั้นอยู่มั่นคงบนพื้นตลอดเวลา
4. เคลื่อนเท้าหลังตาม จนระยะห่างระหว่างเท้าปกติ
5. การถอยหรือการเคลื่อนย้ายไปด้านข้าง ก็ปฏิบัติเช่นเดียวกับการรุก 
- เตรียมตัวเคลื่อนที่ไปทางด้านข้าง (ด้านขวาหรือด้านซ้าย) พนักงานทุกคน เตรียมตัวที่จะเคลื่อนที่ตามคำสั่งของผู้นำทีม หลังจาก
ที่มีการปรับระดับแนวหัวฉีดและสายส่งน้ำเรียบร้อย
- การเคลื่อนที่ตามคำสั่งของผู้นำทีม หลังจากที่มีการปรับระดับแนวหัวฉีดและ สายส่งน้ำเรียบร้อย

- การเคลื่อนย้ายของหัวฉีด
1. ฉีดลง ฉีดขึ้น ฉีดไปทางขวา ฉีดไปทางซ้าย
2. แนวหัวฉีสูง แนวหัวฉีดต่ำ พนักงานทุกคนจะต้องลดหรือยกหัวฉีดและสายส่งน้ำให้ได้ระดับเดียวกันตลอดเวลา
- "เตรียมตัวถอย" - พนักงานจัดสายต้องพร้อมก่อนที่พนักงานถือหัวฉีดและถือสายจะถอย น้ำหนัก ตัวควรอยู่ที่เท้าหน้า
  เล็กน้อยเพื่อป้องกันการหงายหลังหรือสะดุด
- "ปิดหัวฉีด" - ให้ทำการปิดวาล์วหัวฉีดอย่างช้า ๆ ป้องกันแรงกระแทกกลับของน้ำ
- "เก็บหัวฉีด" - ให้พนักงานหัวฉีดตีวงสายส่งน้ำให้เป็นวงกลม เพื่อที่จะวางหัวฉีดลงบนสายส่ง น้ำดับเพลิง
เมื่อหัวฉีดไม่มีน้ำ สาเหตุอาจมาจาก สายส่งน้ำหลุดหรือขาด
- การวางตำแหน่งของสายส่งน้ำดับเพลิง แต่ละทีมจะต้องคำนึงถึงสถานการณ ที่สายส่งน้ำสายใดสายหนึ่งขาดอีกหนึ่ง
  สายส่งน้ำจะต้องใช้การได้เสมอเพื่vป้อง กันความร้อนให้กับอีกทีมหนึ่งได้ 
- เมื่อสายใดสายหนึ่ง ไม่มีน้ำ พนักงานหัวฉีดน้ำจะเป็นคนแรกที่จะรู้จากการ สังเกตม่านของน้ำ สิ่งที่จะต้องทำคือ 
1. พนักงานถือหัวฉีดจะต้องตะโกนบอกว่า "ไม่มีน้ำ"
2. พนักงานถือหัวฉีดจะต้องทำการปิดวาล์วหัวฉีดทันที
หมายเหตุ
เป็นกรณีเดียวที่พนักงานถือหัวฉีด จะสามารถปิดวาล์วน้ำได้อย่างรวดเร็ว
3. พนักงานถือหัวฉีดและพนักงานถือสายให้เคลื่อนไปข้างหลังผู้นำทีม โดยนำหัวฉีดและสายส่งน้ำมาด้วย
4. หัวฉีดน้ำอีกหัวที่ใช้งานอยู่จะต้องปรับให้มีม่านน้ำกว้างขึ้น เพื่อให้ ความปลอดภัยกับทั้งสองทีมให้มากที่สุด
5. ผู้นำทีมจะสั่งให้ทั้งสองทีมคอยเพื่อความปลอดภัย สถานการณ์ข้าง ต้นพนักงานทุกคนจะต้องปฏิบัติอย่างต่อเนื่อง ตามขั้นตอนโดย
    อัตโนมัติโดยไม่ต้องรอคำสั่งจากผู้นำทีม
การทำงานของทีมดับเพลิง
- เพื่อความปลอดภัยของทุกคน
-น้ำ เป็นสิ่งที่จำเป็นที่สุด ในการควบคุมเพลิง เพื่อให้การปฏิบัติการเป็นไปด้วยความเรียบร้อยควรควบคุมดูแลการใช้น้ำอย่างไกล้ชิด

ความปลอดภัยในการดับเพลิง
เป็นสิ่งที่สำคัญที่สุด น้ำจะเป็นตัวที่ช่วยได้มากที่สุด หากถูกใช้อย่างถูกต้อง มีทีมงานที่ดี สิ่งที่จะกล่าวต่อไปนั้นเป็นกฎที่ควรจะ
 ต้องจำไว้ คือ
1. ม่านน้ำแบบเป็นฝอย จะดูดซึมความร้อนได้ดีกว่าแบบฉีดตรงไกล
2. เมื่อใช้หัวฉีดแบบมีวาล์วเปิดปิด วาล์วจะต้องอยู่ในตำแหน่งเปิดสุด และปรับอยู่ที่ม่านน้ำเป็นฝอย ที่ตำแหน่งกว้างที่สุด
3. การติดต่อสื่อสาร ไม่ว่าจะเป็นการใช้เสียงหรือสัญญาณมือจะเป็นสิ่งจำเป็นมาก
4. น้ำมันและถังน้ำมัน ที่ลุกไหม้หาเปลี่ยนใหม่ได้ แต่มนุษย์เปลี่ยนแทนกันไม่ได้
5. การปรับหัวฉีดให้ถูกสถานการณ์นั้น มีผลอย่างมากต่อความปลอดภัย
6. การเคลื่อนย้ายเป็นอย่างมีระเบียบ เพื่อความมั่นคงแน่นอนป้องกันการสะดุดหรือลื่นล้มและทำให้หัวฉีดได้ทำงานอย่างมี  
   ประสิทธิภาพ
7. หัวฉีดนั้นมีแรงดันต่อต้านถอยหลัง
8. การปิดวาล์วน้ำ จะต้องปิดทำอย่างช้า ๆ

คำเตือน ห้ามยื่นมือหรือหน้าเข้าไปในม่านน้ำเด็ดขาด
9. การวางแผนการณ์เข้าทำการดับเพลิงที่ดี จะทำให้การดับเพลิงง่ายขึ้น
10. เมื่อขณะที่ขึ้นลงบันได จะต้องถือสายอย่างมั่นคง
ข้อควรระวัง
ไฟที่เกิดกับน้ำมันนั้น เคลื่อนไหวในทุกทิศทางตามลักษณะของการฉีดน้ำ ฉะนั้นให้ทำการปรับและส่ายอย่างช้า ๆ

แปล เรียบเรียง เขียน จากคู่มือ Marine Fire Fighting, TEXAS A&M

ชาติชาย ไทยกล้า
                                                      BACK TO ความรู้เรื่องการดับเพลิง